ابو القاسم سلطانى

319

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

بزرگ مىدارند و روغن آن را به چند برابر وزن آن طلا خريده و آن را در آب غسل تعميد مىاندازند و بطريقىها و رهبانان آن را ذخيره مىكنند و آن از ادويه مفرده گرانبهائى است كه مانند آن وجود ندارد 2 * . با توجه به استنادات زير محل رويش گياه در هيچ زمانى مصر نبوده است . 1 - در تورات آمده است " اى دختر مصر به جلعاد 3 * برآى و بلسان بگير ، درمانهاى زياد را عبث به كار مىبرى ، براى تو علاج نيست 4 * و باز در همين كتاب مقدس آمده است " قافله اسمعيليان از جلعاد مىرسد و شتران ايشان كتيرا ، بلسان و لادن بار دارند و مىروند تا آنها را به مصر به‌برند " 5 * . 2 - ديوسكوريد مىنويسد درختى است بزرگ مانند درخت بطم . . . كه در بلاد يهود و فقط در غوره 6 * مىرويد . با توجه به مراتب فوق يكى از محل‌هاى رويش گياه جلعاد فلسطين بوده و از آنجا بلسان را به مصر مىبرده‌اند و در امر تحفيظ يا موميائى كردن ميت به كار مىرفته است و در عهد فراعنه براى اين امر از بلسان ، قار ، سدر ، چوب صندل استفاده مىشده است 7 * . بلسان را اكثر ملل باستانى مىشناخته‌اند به عبرى ، بيشم Bishem ، اكدّى بشمو Bashmu ، سريانى Appursama و به يونانى Balsamon ناميده شده است در داستانهاى اساطيرى يونان نوشته هومر چنين آمده است كه الهه افردوديت در اثر ضربه پسر " تيده " دست او زخمى مىشود ، وى با دردى شديد از المپ بالا مىرود و به كاخ زئوس ( خداى خدايان ) مىرسد و پئون Paeon پزشك ارباب انواع بابلسان درد او را درمان مىكند 8 * . تئوفراست آن را مىشناخته و شكل ظاهرى آن را شرح داده است و ديوسكوريد در قرن اول ميلادى درباره آن مىنويسد : روغن بلسان ( شيرابه گياه ) از دانه و دانه از چوب گياه قوىتر مىباشد . براى تهيه روغن بلسان قبل از طلوع ستاره كلب ( شعرى يمانى - ستاره دوبرادران ) تنه درخت را تيغ زده و آنچه تراوش مىنمايد مىگيرند . روغن بلسان نقصان حس بينائى را بر طرف مىسازد ، اگر مخلوط آن را با موم و روغن در واژن شياف نمايند جنين و كيسه آب را خارج مىكند . در تب‌لرز ، تنگ نفس و زخمهاى چركين سودمند و نوشيدن آن با شير پادزهر آكونيت و سم حشرات و زيادكننده پيشاب مىباشد و ماليدن مخلوط آن با برخى روغنها خستگى را بر طرف مىسازد 9 * . براى كژدم گزيده و درد گوش منفعت دارد ( طبرى ) ، روغن بلسان سنگ كليه و مثانه را خرد ، و شياف كردن آن در واژن ، به آبستنى كمك و ماليدن آن به آلت تناسلى مرد به نعوظ كمك مىكند ( رازى ) 10 * . براى بيماران مبتلا به بيماريهاى قلبى سود دارد و اگر زن نازا آن را در زير خود بسوزاند به آبستنى كمك مىنمايد 11 * . بازكننده انسدادها مىباشد و مخلوط آن با ايرسا زخمها را تميز و ذرات استخوان و خاشاك را از اعضاء بيرون مىكند 12 * . در لكه سفيد روى قرنيه 13 * ، رعشه مزمن 14 * ، امراض دماغى و عصبانى ، چكه‌چكه آمدن ادرار ، ظاهر شدن تك‌تك موهاى سفيد در سر 15 * موثر مىباشد . مقدار خوراك آن 5 / 2 گرم مىباشد 16 * . در سبل 17 * ، تراخم ، سنگينى و كرى گوش ، قرحه ريه ، ضعف معده ، كبد ، سپرز ، گرده و مثانه موثر مىباشد . خوردن جوشانده 15 گرم زوفا با نيم‌گرم روغن بلسان ،